Xin được dành bài viết này để tưởng nhớ và tri ân nhạc sĩ, họa sĩ, nhà thơ Văn Cao (1923–1995), người đã có những đóng góp đáng trân trọng cho nền âm nhạc Việt Nam.
Đôi nét tiểu sử
Văn Cao là một trong những người đặt nền móng đầu tiên cho tân nhạc Việt Nam. Ông bắt đầu sáng tác từ cuối những năm 1930, khi mới ngoài đôi mươi, và để lại dấu ấn sâu đậm ở cả tân nhạc lãng mạn tiền chiến lẫn nhạc cách mạng. Ca khúc Tiến Quân Ca do ông sáng tác năm 1944 đã được chọn làm Quốc ca của Việt Nam — một vinh dự hiếm có dành cho một người nghệ sĩ. Bên cạnh âm nhạc, Văn Cao còn là một họa sĩ và nhà thơ, thể hiện một tâm hồn nghệ thuật đa tài hiếm thấy.
Những ca khúc để đời
Buồn Tàn Thu
Một trong những sáng tác đầu tay của Văn Cao (cuối thập niên 1930). Theo hồi ký của nhạc sĩ Phạm Duy, chính ông là người đầu tiên đem ca khúc này đi hát khắp nơi khi còn là một ca sĩ trẻ lưu diễn theo gánh hát, và từ đó tình bạn giữa hai nhạc sĩ lớn của nền tân nhạc Việt Nam bắt đầu.
Thiên Thai
Sáng tác năm 1941, lấy cảm hứng từ tích Lưu Nguyễn lạc vào cõi tiên — một trong những ca khúc tiêu biểu nhất của dòng nhạc lãng mạn tiền chiến.
Suối Mơ
Cùng thời với Thiên Thai, khắc họa một khung cảnh thiên nhiên mộng mơ bằng giai điệu tha thiết, vẫn được trình diễn rộng rãi cho đến ngày nay.
Giai thoại nhỏ
Một giai thoại nhẹ nhàng hay được nhắc lại: theo lời kể của Phạm Duy, khi còn là một ca sĩ trẻ vô danh lưu diễn cùng gánh hát khắp các tỉnh, ông đã đem hát "Buồn Tàn Thu" ở khắp nơi trước cả khi hai người gặp mặt nhau — đến mức lúc đó nhiều khán giả còn tưởng lầm chính Phạm Duy là tác giả bài hát.
Văn Cao qua đời năm 1995 tại Hà Nội, nhưng âm nhạc của ông — từ những bản tình ca tiền chiến đến Quốc ca — vẫn tiếp tục vang lên qua nhiều thế hệ người Việt.
Bài viết dựa trên các thông tin tiểu sử và lịch sử âm nhạc được ghi chép và lưu truyền rộng rãi trong giới yêu nhạc Việt Nam; những chi tiết chỉ có một nguồn duy nhất (như hồi ký) được ghi rõ nguồn trong bài. Nếu quý độc giả có thông tin bổ sung hoặc đính chính, xin vui lòng liên hệ để bài viết được hoàn thiện hơn.